Κυριάκος Μάτσης

Κυριάκος Μάτσης (1926-1958)

Γεννήθηκε στο χωριό Παλαιχώρι, της επαρχίας Λευκωσίας στις 23 Ιανουαρίου του 1926 και ήταν το ένα από τα τρία τέκνα της οικογένειας του Χρηστοφή και της Κυριακού Μάτση. Το 1946 εισήχθη στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης όπου σπούδασε γεωπονία. Κατά την διάρκεια της διαμονής του στην Θεσσαλονίκη οργάνωνε διαλέξεις εθνικής διαφωτίσεως, ενώ όταν γύρισε στην Κύπρο εργαζόταν ως γεωπόνος στην Αμμόχωστο.

Διετέλεσε τομεάρχης της ΕΟΚΑ στην επαρχία Αμμοχώστου από το 1955 και τομεάρχης Κερύνειας έως τον θάνατο του. Συνελήφθη στις 9 Ιανουαρίου 1956 και τότε γράφτηκε από τον ίδιο μία από τις πιο ηρωικές σελίδες του κυπριακού αγώνα. Κατά την διάρκεια των βασανιστηρίων, στα οποία τον είχαν υποβάλει οι Βρετανοί, τον επισκέφθηκε ο ίδιος ο Κυβερνήτης Χάρντιγκ και του πρόσφερε το, υπερβολικά μεγάλο για την εποχή, ποσό των 500.000 λιρών αν αποκάλυπτε πού κρυβόταν ο Διγενής. Εκεί έδωσε την ιστορική απάντηση “Ου περί χρημάτων των αγώνα ποιούμεθα…αλλά περί αρετής”, δηλαδή «Δεν κάνουμε τον αγώνα για τα χρήματα… αλλά για την αρετή».

Στις 13 Σεπτεμβρίου 1956 δραπέτευσε και επικηρύχτηκε με το ποσό των 5.000 λιρών. Στις 19 Νοεμβρίου 1958, μετά από προδοσία, το κρησφύγετό του, στο χωριό Δίκωμο, στους πρόποδες του Πενταδάκτυλου, περικυκλώθηκε από τις βρετανικές δυνάμεις. Ο Μάτσης ζήτησε από τους δύο συντρόφους του να παραδοθούν, αλλά ο ίδιος αρνήθηκε να βγει και βρήκε μαχόμενος ηρωικό θάνατο από τις βρετανικές χειροβομβίδες.