Ιωάννης Καποδίστριας

Ο Ιωάννης Καποδίστριας ήταν ένας έντιμος άνθρωπος, πιστός στον Θεό, γεμάτος αγάπη για την πατρίδα του και τους ανθρώπους της. Αυτή η πίστη και η αγάπη τον συνόδευαν παντού και πάντα, ακόμα και στις πιο δύσκολες και περίπλοκες στιγμές της ζωής του.

Έμεινε σταθερός ακόμα και ανάμεσα σε ανθρώπους που τον μισούσαν, σε ανθρώπους που του πρόσφεραν υλικά αγαθά για μια πιο άνετη ζωή, σε πολιτικούς που τον πολεμούσαν με δόλια μέσα. 

Δίκαια έχει χαρακτηριστεί ως ο «΄Αγιος της πολιτικής», γιατί κατόρθωσε σε έναν τόσο επικίνδυνο και δύσκολο περιβάλλον να διαφυλάξει τον εαυτό του και να τον προσφέρει θυσία στους ανθρώπους. 

Η ζωή του Καποδίστρια ίσως να δίνει μια απάντηση στην ερώτηση: «πώς θα πάει μπροστά σήμερα η πατρίδα μας;».

Όταν όλοι οι άνθρωποι, είτε κυβερνούν είτε κυβερνώνται έχουν την καρδιά τους στραμμένη στον Θεό και σέβονται και αγαπούν την πατρίδα τους.

 

Αλλά ας τα πάρουμε τα πράγματα με την σειρά. Ο Ιωάννης Καποδίστριας είναι ο πρώτος κυβερνήτη της Ελλάδας μετά την επανάσταση του 1821. Προερχόταν από αριστοκρατική οικογένεια και ο πατέρας του ήταν μεγάλος δικηγόρος στην Κέρκυρα με ανάμειξη στην πολιτική.

 

Οι σπουδές του 

Πήγε σχολείο στην Κέρκυρα και σπούδασε στη Ιταλία. Συγκεκριμένα πήγε στην Πάδοβα της Ιταλίας στα 17 του χρόνια για να σπουδάσει ιατρική και επέστρεψε στα 21 έχοντας σπουδάσει ιατρική, φιλοσοφία και νομική.

 

Η ιατρική 

Όμως τελικά ασχολήθηκε με την ιατρική… αν και του άρεσαν περισσότερο τα φιλολογικά… Βλέποντας τον πόνο των ανθρώπων, έκρινε ότι θα ήταν πιο χρήσιμος στους άλλους ως γιατρός. Κι αυτό δεν το έκανε για να κερδίζει περισσότερα χρήματα. Ίσα-ίσα πρόσφερε δωρεάν τις ιατρικές του γνώσεις σε φτωχούς αρρώστους και αρκετές φορές, ακόμα και μέσα στην κρύα χειμωνιάτικη νύχτα, κάλπαζε με το άλογό του στις απομακρυσμένες περιοχές του νησιού, για να βρεθεί κοντά σε όσους τον χρειάζονταν. 

Οι φτωχοί συμπατριώτες του τον αγαπούσαν πολύ και παρά το νεαρό της ηλικίας του, τον αποκαλούσαν πατέρα τους. 

Και όπως βεβαιώνουν κάποιοι που τον γνώριζαν, έτρεχε πιο ευχάριστα στους φτωχούς πάσχοντες παρά στους πλούσιους πελάτες του.

 

Ζούσε φτωχικά

Είχε μεγάλη περιουσία, αλλά ποτέ δεν την αξιοποίησε για προσωπικό του όφελος. Η ζωή του ήταν πολύ απλή γιατί δεν μπορούσε να σκέφτεται ότι εκείνος απολαμβάνει κάποιο αγαθό, ενώ οι συμπατριώτες του στερούνται. 

Αναφέρεται πως όταν ήταν στην Ελβετία και μια πλούσια κυρία τον επισκέφτηκε, εκείνη συγκινήθηκε βλέποντας τη φτώχεια μέσα στην οποία ζούσε και τον θαύμασε. Μα εκείνος της απάντησε:

«Όταν όλες οι προσπάθειές μου, όλες οι επιστολές μου ζητούν από τις γενναιόδωρες ψυχές ψωμί και ενδύματα για τους συμπατιώτες μου, πρέπει να μπορώ να τους λέω με παρρησία πως έδωσα τα πάντα πριν ζητήσω και τη δική σας βοήθεια για τους αδερφούς μου.»

 

Οι θέσεις που κατείχε 

Πέρασε από πολύ σημαντικές θέσεις και πολλά μέρη στην ζωή του. 

Στην Κέρκυρα εκλέχτηκε ως επικεφαλής στην προσπάθεια για να ιδρυθεί το ανεξάρτητο κράτος των Επτανήσων. 

Αφού κατέλαβαν οι Γάλλοι τα Επτάνησα, κλήθηκε από τον Τσάρο στην Πετρούπολη, λόγω των χαρισμάτων του, ως διπλωμάτης της Ρωσίας. 

Μετά επιλέχτηκε ως γραμματέας στη ρωσική πρεσβεία στη Βιέννη. Ακολούθησε τον Τσάρο σε μεγάλα συνέδρια μεταξύ των Μεγάλων Δυνάμεων. Υπήρξε υπουργός των εξωτερικών της Ρωσίας… Θέση από την οποία και τελικά παραιτήθηκε, για να έρθει ως κυβερνήτης στην Ελλάδα μετά από παρακλήσεις των Ελλήνων.               

Το θαυμαστό είναι ότι δεν επηρεάστηκε ο τρόπος ζωής του από όλα αυτά τα αξιώματα και τη δόξα των ανθρώπων, γιατί είχε έναν στόχο στη ζωή του, την απελευθέρωση και την πρόοδο της Ελλάδας. Πούλησε ολόκληρη τη μεγάλη περιουσία του στην Κέρκυρα, δαπάνησε όλα τα χρήματά του για να στηρίξει το νέο ελληνικό κράτος. Έζησε ο ίδιος με λιτό τρόπο βλάπτοντας ακόμα κάποιες φορές και την υγεία του.

 

Η διατροφή του 

Έγραψε σχετικά και η Γενική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως:

«…ο γιατρός τού είπε να βελτιώσει λίγο την τροφή του, γιατί ήταν επείγουσα ανάγκη για την υγεία του. Κι εκείνος απάντησε αποφασιστικά:

-Τότε μονάχα θα βελτιώσω την τροφή μου, όταν θα είμαι βέβαιος ότι δεν υπάρχει ούτε ένα Ελληνόπουλο που να πεινάει…» 

Ο Μακρυγιάννης γράφει, για να δείξει τον τρόπο ζωής του:

«Ο Κυβερνήτης έτρωγες επί 4 ημέρες ένα κοτόπουλο.» 

Ακόμα και στην κατοικία του στην Ελλάδα, ενώ ήταν Κυβερνήτης, είχε απλοϊκά και λίγα έπιπλα, ένα σιδερένιο κρεβάτι και ένα ξύλινο τραπέζι.

 

Η ενδυμασία του 

Φορούσε πολύ απλά ρούχα. Δεν νοιαζόταν και πολύ για την εμφάνισή του. Ήταν ντυμένος πάντα στα απλά μαύρα ρούχα του με μόνο στολίδι μια γαλανόλευκη ζώνη. Δεν ξεχώριζε για το αξίωμα το οποίο είχε. Από τον γραμματέα του μαθαίνουμε το εξής περιστατικό.

Κάποτε βρισκόταν σε μια περιοδεία που έκανε στην Κορινθία. Ήθελε να γνωρίσει τον ελληνικό λαό. Τα ρούχα του ήταν τόσο ταπεινά που ο λαός δεν τον ξεχώριζε και άρχισε να ζητωκραυγάζει τον ταχυδρόμο, που περπατούσε πιο μπροστά και φορούσε μια φανταχτερή στολή. 

Βλέποντας ο Κολοκοτρώνης ότι ο λαός ζητωκραύγαζε τον ταχυδρόμο, του είπε:

«Το πράγμα, Κυβερνήτη, δεν πηγαίνει καλά. Πρέπει ο κόσμος να γνωρίσει τον Κυβερνήτη του». 

Και αφού σταμάτησαν σε κάποιο σημείο, φόρεσε τη στολή του, η οποία και πάλι παρέμενε πιο φτωχή και από εκείνες των υπαλλήλων.

 

Ο μισθός του 

Ο Καποδίστριας, αν και Κυβερνήτης, αρνήθηκε 2 φορές να πάρει μισθό όταν του το πρότειναν. Ο Καποδίστριας στη διάρκεια της Δ΄ Εθνοσυνέλευσης (1829, Άργος) είπε χαρακτηριστικά:

«Είμαι ευτυχής γιατί μπόρεσα να προσφέρω για την εθνική ανεξαρτησία και ελευθερία ό,τι περιουσία μου απέμεινε… Για τον λόγο αυτό αρνούμαι να αγγίξω έστω και έναν οβολό από τα δημόσια χρήματα για δική μου χρήση».

 

Το έργο του τα 3 χρόνια που κυβέρνησε 

• Ίδρυσε την Εθνική Τράπεζα και έκοψε ελληνικό νόμισμα
• Οργάνωσε τον στρατό και ίδρυσε την σχολή Ευελπίδων.
• Κυνήγησε την ληστεία και την πειρατεία.
• Ίδρυσε Δικαστήρια για να υπάρχει δικαιοσύνη και να είναι όλοι ίσοι απέναντι στους ίδιους νόμους
• Θεμελίωσε την πρώτη Γεωργική σχολή για να σπουδάζουν οι αγρότες.
• Δημιούργησε σχολεία και εφάρμοσε πρωτοποριακές εκπαιδευτικές μεθόδους.
• Οργάνωσε νοσοκομεία και ορφανοτροφεία για τις πληγές που άφησε ο πόλεμος.

 

Στην σημασία αυτού του έργου χρειάζεται κανείς να υπολογίσει και τις δυσκολίες που βρήκε παραλαμβάνοντας μια χώρα με 400 χρόνια σκλαβιάς.

 

Οι εχθροί του 

Βλέποντας τα όσα έκανε υπήρχαν άνθρωποι που τον στήριζαν και τον θαύμαζαν, κυρίως ο απλός λαός. Αλλά υπήρχαν και άνθρωποι που τον εχθρεύονταν. Αρκεί να σκεφτούμε ότι οι άνθρωποι μόλις έχουν βγει από πόλεμο και σκλαβιά και η σκληρότητα ήταν καθημερινότητά τους. 

Υπήρχαν αρκετοί πλούσιοι που δε θέλανε να υπακούσουν σε νόμους ή να χάσουν μερίδιο από την εξουσία. Γι’ αυτούς ένας τόσο ταπεινός και έντιμος Κυβερνήτης ήταν εμπόδιο. 

Και από το εξωτερικό υπήρχαν πολιτικοί αντίπαλοι. Αυτοί ήξεραν πως ο Καποδίστριας, σαν γνώστης της διπλωματίας, δεν θα ήταν εύκολο θύμα στις δολοπλοκίες τους. Δεν θα τους επέτρεπε να εκμεταλλευτούν την Ελλάδα προς όφελός τους.

Υπήρχαν αρκετοί λοιπόν που θέλανε το κακό του. 

Ακόμα και τον υπηρέτη του πληρώσανε για να του ρίξει δηλητήριο στον καφέ του. Και όταν εκείνος μετανιωμένος ομολόγησε στον Καποδίστρια τι πήγε να κάνει, εκείνος τον συγχώρεσε και δε ζήτησε την τιμωρία του! 

Όλο λοιπόν το έργο του το έκανε μέσα σε ένα τόσο αρνητικό κλίμα και μόνο μέσα στα 3 χρόνια της διακυβέρνησής του. Γιατί ήρθε η στιγμή που τα σχέδια των αντιπάλων του έφεραν δυστυχώς αποτέλεσμα.

 

Η δολοφονία του 

Ναύπλιο, 27 Σεπτεμβρίου 1831. Κυριακή πρωί ήταν και πήγαινε στην εκκλησία, όπως έκανε πάντα. Εκεί, λίγο πριν μπει στον ναό, ο ένας από τους δύο δολοφόνους του, που βρισκόταν στο κατώφλι της εκκλησίας, έβγαλε το μαχαίρι του και τον τραυμάτισε.

Την ίδια στιγμή ο άλλος τον πυροβόλησε και τον σκότωσε.

Ο Κυβερνήτης αιμόφυρτος…

Οι δολοφόνοι του σε μια άκρη έτοιμοι να ξεφύγουν… και ο λαός, μέσα από τις λίγες φιγούρες που ο καλλιτέχνης ζωγράφισε στον πίνακά του, να θρηνεί και να σκεπάζει εκείνον που τόσο καιρό τούς σκέπαζε και τους φρόντιζε…

 

Η πίστη του 

Ο Ιωάννης Καποδίστριας ήταν αδιαμφισβήτητα ένας πιστός άνθρωπος. Είχε μια εικόνα της Παναγίας στο δωμάτιό του, όπου προσευχόταν πάντοτε σε αυτήν. Μάλιστα είχε γράψει από πίσω μια μικρή προσευχή:

“Γλυκοφιλούσα Μαριάμ τον Υιόν σου αίτησαι υπέρ εμού του δούλου σου Ιωάννου, βραβεύσαι, μετά σοφίας κυβερνάν τον ευσεβή λαόν σου και βασιλείας με Αυτού τυχείν δι’ ελέους Του”

“Γλυκοφιλούσα Μαρία, παρακάλεσε τον Υιό σου για εμένα τον δούλο σου Ιωάννη, να με αξιώσει να κυβερνώ με σοφία τον ευσεβή λαό σου και να με δεχτεί στη βασιλεία Του με το έλεός Του”

Δυο πράγματα ξεχωρίζεις στην προσευχή του. Από τη μια, την αγάπη του για την πατρίδα. Έτσι ζητά τη θεία φώτιση για να καταφέρει να την υπηρετήσει. Αυτή η αγάπη του ήταν το βασικό του κίνητρο από την αρχή ως το τέλος. Από την άλλη, φαίνεται η πίστη του στον Θεό. Εκεί στηριζόταν ο Καποδίστριας και πέτυχε όσα έκανε.

Eλπίζουμε ο Θεός, όπως και ο ίδιος παρακαλούσε στην προσευχή του, να τον αναπαύει κοντά Του.

 

Η ευσέβειά του 

Όταν ήταν μικρός, μαζί με τους φίλους του πήγαιναν συχνά στο Μοναστήρι της Πλατυτέρας, στον π. Συμεών που τους αγαπούσε πολύ. Εκεί, όταν ήταν 16 χρονών, κάνοντας ιππασία έπεσε από το άλογό του και αυτό τον παρέσυρε για αρκετή απόσταση. Ο Καποδίστριας έλεγε πως σώθηκε χάρη στην παρέμβαση της Παναγίας. Η αναπαράσταση αυτού του θαύματος απεικονίστηκε και διασώζεται στο Μοναστήρι της Πλατυτέρας.

Στις 11 Ιανουάριου 1828, μόλις έφτασε ο κυβερνήτης στην Αίγινα, που ήταν η πρωτεύουσα του Ελληνικού κράτους, κατευθύνθηκε αμέσως στην Μητρόπολη, η οποία  είναι αφιερωμένη στην Κοίμηση της Παναγίας, όπου θα ψαλλόταν και επίσημη δοξολογία. 

Μαζί του και το πλήθος των ανθρώπων που τον περίμενε στο λιμάνι, για να τον δει. Εκεί οι επίσημοι του νησιού τον οδήγησαν σε υπερυψωμένο θρόνο που είχαν φτιάξει ειδικά γι’ αυτόν. Αρνήθηκε να κάτσει και έμεινε όρθιος, προσευχόμενος για τη σωτηρία της Ελλάδος.

Η ευσέβεια και η κατάνυξη με την οποία ζούσε τη Θεία Λειτουργία εντυπωσίασε τον κόσμο.

Περίμεναν να δουν έναν άνθρωπο υψηλόφρονα και αριστοκράτη και αντίκρισαν έναν σεμνό και ταπεινό κυβερνήτη.

Πώς θα πάει μπροστά σήμερα η πατρίδα μας; 

Τέτοιους ανθρώπους χρειάζεται η πατρίδα μας… η κοινωνία μας…. το σχολείο μας… Ανθρώπους θυσίας.

Ποιος όμως θα ακολουθήσει τα χνάρια του Κυβερνήτη; 

Ποιανού το λέει η καρδιά του να δείξει τέτοια ανιδιοτελή αγάπη; Ποιανού καρδιά χτυπά στους παλμούς της θυσίας;.

Αυτή του η πίστη ήταν που τον έκανε τέτοιο άνθρωπο. Και γι’ αυτό είχε τόσα αποτελέσματα, τόσο μεγάλο έργο.  Η πίστη στον Χριστό. Αυτό χρειάζεται ένας άνθρωπος για να γίνει ωφέλιμος για την πατρίδα του.

 

Λόγια Ιωάννη Καποδίστρια 

«Οι Έλληνες … ενωμένοι μέσω της σταθερής πίστης τους στον Χριστό και στην Αγία Του Εκκλησία υπέμειναν την οθωμανική δυναστεία και διασώθηκαν κάτω από τη σκέπη της Εκκλησίας τους» 

«Χωρίς πίστη εις τον Θεό, αγάπη εις την Πατρίδα και εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας, τα ελληνόπουλα θα χαθούν στις ξένες χώρες. Φροντίστε, λοιπόν, να διατηρείτε άσβεστες στις ψυχές των μαθητών σας αυτές τις ύψιστες αξίες»

 

«Μεγαλειότατε, μένω στο υπουργείο των Εξωτερικών της Ρωσίας και θα μείνω για όσο είμαι ωφέλιμος στους Έλληνες. Αν ποτέ βρεθώ μπροστά στο δίλημμα να υπηρετήσω τα συμφέροντα της αυτοκρατορίας Σας ή τα συμφέροντα της σκλαβωμένης Πατρίδος μου, εντίμως Σας ομολογώ ότι θα ταχθώ με το μέρος της Πατρίδος μου!»  (Μιλώντας στον Τσάρο)

 

«Εάν δεν δεχθώ την εκλογή μου και η Ελλάς γονατίσει, τι θα πουν για μένα; Να ένας άνθρωπος, που θα μπορούσε να τη σώσει … και την άφησε να χαθεί»

 

«Αντιστάθηκα στις πιο μεγάλες και γοητευτικές προτάσεις… Έμεινα σταθερός στο να παραιτηθώ από λαμπρές και ανετότατες θέσεις… προκειμένου να μείνω με όλη μου την καρδιά προσκολλημένος… σε όσα εγώ πιστεύω ως ιερά καθήκοντα… Μου προσφέρθηκαν περισσότερες από μια ωραίες αποκαταστάσεις. Τις αρνήθηκα χωρίς δυσαρέσκεια. Θα είχα γίνει Κροίσος στα πλούτη… Θα είχα προχωρήσει κατά χίλια βήματα στην σταδιοδρομία μου, αλλά έξω από τις αρχές μου. Δεν το θέλησα και ούτε θα το θελήσω ποτέ… Ελπίζω στη θεϊκή προστασία»  (Γράμμα στον πατέρα του)

 

«… το ταπεινό άνθος της γενεθλίου μου γης… για μένα έχει ασυγκρίτως ανώτερη αξία από όλα τα μεγαλοπρεπή παράσημα και τις υψηλές τιμητικές διακρίσεις, που μου έχουν προσφέρει οι ευρωπαϊκές χώρες. Η απλότητα, η αγνότητα της ζωής, η καλοσύνη είναι για μένα οι καλύτερες παρασημοφορίες και οι μόνες αληθινές τιμές για τη ζωή μου»

 

«…Ελπίζω ότι όσοι εξ´ υμών συμμετάσχουν εις την Κυβέρνησιν θέλουν γνωρίσει μεθ´ εμού ότι εις τας παρούσας περιπτώσεις, όσοι ευρίσκονται εις δημόσια υπουργήματα δεν είναι δυνατόν να λαμβάνουν μισθούς αναλόγως με τον βαθμό του υψηλού υπουργήματός των και με τας εκδουλεύσεις των, αλλ´ ότι οι μισθοί ούτοι πρέπει να αναλογούν ακριβώς με τα χρηματικά μέσα, τα οποία έχει η Κυβέρνησις εις την εξουσίαν της…»

Τα λόγια του εχθρού του

Ένας από τους πιο φανατικούς εχρούς της Ελληνικής Επανάστασης ήταν ο Καγκελάριος της Αυστρίας Μέττερνιχ.

Ο Μέττερνιχ υποστήριζε την Οθομανική αυτοκρατορία. Προσπαθούσε να την ενισχύσει ώστε να σβήσει τον αγώνα των Ελλήνων για ελευθερία.

Στην προσπάθειά του αυτή, ο μεγάλος του αντίπαλος ήταν ένας Έλληνας διπλωμάτης, ο οποίος λόγω των ικανοτήτων του, είχε φτάσει να είναι Υποργός Εξωτερικών της Ρωσίας.

Το μεγαλύτερο του όμως προτέρημα δεν ήταν οι λαμπρές σπουδές και τα διπλώματά του, αλλά κάτι πιο βαθύ.

Έγραφε σε επιστολή του ο Μέττερνιχ:

“Ο αγώνας ανάμεσα στον Καποδίστρια και σ’ εμένα μοιάζει με αγώνα ανάμεσα σε μια θετική και αρνητική δύναμη… Καμιά από τις δύο δε θα μπορέσει να θριαμβεύσει, προτού ο ένας από τους δύο αντιπάλους εκμηδενιστεί…

Τότε μονάχα θα μπορέσω να κοιμηθώ ήσυχα, όταν ο Καποδίστριας θα έχει θανατωθεί!… Ενόσω ζει, θα είναι πάντοτε επικίνδυνος. Όμως, για να πω την αλήθεια, αυτός είναι ένας έντιμος και πολύ χρήσιμος άνθρωπος, ενώ εγώ;…

Ο μόνος αντίπαλος που δύσκολα ηττάται είναι o απόλυτα έντιμος άνθρωπος, και τέτοιος είναι ο Καποδίστριας!”