Η Εκκλησία στα 400 χρόνια της Τουρκοκρατίας

Σήμερα θα γιορτάσουμε πανηγυρικά την επέτειο της 25ης Μαρτίου. Η πατρίδα μας γιορτάζει την ελευθερία της. Τα νιάτα παρελαύνουν για να θυμηθούν και να τιμήσουν όλους εκείνους που διατήρησαν την πίστη στο Χριστό και την αγάπη στην πατρίδα άσβεστες στα 400 χρόνια της Τουρκοκρατίας.

Το έθνος μας δοκιμάστηκε σκληρά κάτω από τον τουρκικό ζυγό. Οι εξισλαμισμοί, το παιδομάζωμα, οι αρπαγές περιουσιών, οι βαρύτατοι φόροι, οι σφαγές ήταν συχνά φαινόμενα για τους προγόνους μας. Πολλοί Έλληνες και ξένοι ιστορικοί μιλούν για “θαύμα” καθώς γράφουν για την ματωμένη αυτή περίοδο της ελληνικής ιστορίας. Ιδιαίτερα τους δύο πρώτους αιώνες της σκλαβιάς που δεν υπήρχαν σχολεία το έθνος κινδύνεψε από τον θρησκευτικό φανατισμό των Τούρκων όπου είτε με τη βία, είτε τάζοντας πλούτη στους ραγιάδες, κατάφερε να εξισλαμίσει αρκετούς Έλληνες.

Μοναδικό και αληθινό καταφύγιο των Ελλήνων στα δύσκολα αυτά χρόνια στάθηκε η Εκκλησία. Οι ψυχές των βασανισμένων προγόνων μας έβρισκαν ανάπαυση κοντά στο Χριστό. Η Θεία Λειτουργία και τα μυστήρια της Εκκλησίας μας τους έδιναν δύναμη. Ο λόγος του Θεού που άφθονος έβγαινε από το στόμα των ιερέων ενθάρρυνε τις καρδιές και τους γέμιζε μ’ ελπίδα.

Σήμερα, πολλοί άνθρωποι αμφισβητούν την προσφορά της Εκκλησίας στο έθνος. Υποστηρίζουν ότι οι πατριάρχες και οι επίσκοποι επιβάρυναν τον απλό λαό προς δικό τους όφελος, ότι συνεργάζονταν με τον κατακτητή. Αυτές οι απόψεις υπάρχουν ακόμα και στα βιβλία της ιστορίας του Γυμνασίου και του Λυκείου. Το κρυφό σχολειό που γινόταν τη νύχτα μέσα στους νάρθηκες των εκκλησιών και των μοναστηριών, αμφισβητείται στις μέρες μας και πολλοί λένε ότι είναι θρύλος γιατί δεν υπάρχει κάποια ιστορική πηγή.

Απάντηση σ’ όλες τις διαφωνίες και κατηγορίες προς την Εκκλησία, έρχεται να δώσει η ίδια η ιστορία. Από το 1453 μέχρι το 1821, 11 πατριάρχες, 100 επίσκοποι και 6.000 ιερείς θυσιάστηκαν για του Χριστού την πίστη την αγία και της πατρίδος της ελευθερία. Όχι μόνο δεν κοιτούσαν να συνεργαστούν με τον κατακτητή, αλλά εκείνοι πρώτοι ξεσήκωναν τους έλληνες σε επανάσταση.

Στις μάχες που έγιναν το 1821 ανάμεσα στους Έλληνες ήταν και πολλοί ιερείς και καλόγεροι καθώς και επίσκοποι. Ας θυμηθούμε τον Παπαφλέσσα, τον Αθανάσιο Διάκο, τον επίσκοπο Σαλώνων Ησαΐα, τον Παλαιών Πατρών Γερμανό. Οι περισσότεροι απ’ αυτούς πότισαν με το αίμα τους το δέντρο της ελευθερίας. Η Εκκλησία προετοίμασε σιγά σιγά το γένος για τον ξεσηκωμό. Μέσα στο κρυφό Σχολειό ο παπάς – δάσκαλος μάθαινε τα λιγοστά γράμματα που ήξερε στα ελληνόπουλα. Τους μάθαινε ανάγνωση, γραφή, την ένδοξη ελληνική ιστορία και διαβάζοντας το ψαλτήρι οι καρδιές των σκλαβωμένων ελληνόπουλων γέμιζαν αγάπη για το Χριστό. Να λοιπόν πως διατηρήθηκε άσβεστη η ελληνική ψυχή στα δύσκολα αυτά χρόνια. Η Ελλάδα ταυτίστηκε με την Εκκλησία του Χριστού. Κι εκείνη θεράπευσε τις πληγωμένες ψυχές των Ελλήνων. Τις απάλλαξε από την αμαρτία. Έτσι απόκτησαν πρώτα απ’ όλα την ελευθερία της καρδιάς τους, το ανεκτίμητο αυτό αγαθό. Με το Χριστό βοηθό τους οι Έλληνες μπορούσαν πιο εύκολα να σηκώσουν την τυραννία των Τούρκων, και να οραματίζονται την πολυπόθητη λευτεριά.

Για να καταλάβουμε την αρετή των προγόνων μας, αξίζει να δούμε ένα μέρος από τον «Μέγα Όρκο των Φιλικών»: «Ορκίζομαι να προσέχω πάντοτε τη διαγωγή μου, για να είμαι ενάρετος (…) Να δίδω πάντοτε το καλό παράδειγμα. Να συμβουλεύω, να συντρέχω τον ασθενή, τον δυστυχή, τον αδύνατο».

Συνηθίζουμε κάθε χρόνο, αυτή τη μέρα να καυχιόμαστε για τους ένδοξους προγόνους μας! Όχι όμως και να μιμούμαστε τη θυσία τους! Προσπαθούμε να στολίσουμε με τη δική τους χλαμύδα τον εαυτό μας, αντί ν’ αποκτήσουμε δική μας χλαμύδα και να στολιστούμε με όμοιες αρετές πίστεως και ανδρείας. Έχουμε παραλάβει από τους προγόνους μας τη σκυτάλη της βαθιάς πίστεως στο Χριστό, της ταπείνωσης, της αυταπάρνησης, του μαρτυρίου και της θυσίας. Κληρονομιά ένδοξη.