Κύπρος – Φραγκοκρατία και Τουρκοκρατία
1191 μ.Χ. – 1878 μ.Χ.
Το 1191 η Κύπρος κατακτιέται από τον βασιλιά Ριχάρδο της Αγγλίας, ο οποίος την πουλά στους Ναΐτες Ιππότες, ένα Μοναχικό Τάγμα της Δύσης. Αυτοί με τη σειρά τους τη μεταπωλούν στους Φράγκους, οι οποίοι είναι ρωμαιοκαθολικοί και καταπιέζουν την Ορθόδοξη Εκκλησία της Κύπρου.
Το 1489 η Κύπρος βρίσκεται στα χέρια των Ενετών (ή Βενετών). Οι Ενετοί είναι πολύ σκληροί απέναντι στους Κυπρίους, καθώς προσπαθούν να τους εκλατινίσουν, ενώ παράλληλα επιβάλλουν και βαριά φορολογία.
Κατά τα έτη 1570-1571, μετά την πτώση της Λευκωσίας και της Αμμοχώστου, η Κύπρος καταλαμβάνεται από τους Οθωμανούς Τούρκους και γίνονται σφαγές και λεηλασίες.
Στη συνέχεια, σε διάφορες περιόδους (1570-1600, 1775-1783, 1821), οι κατακτητές επιδίδονται σε προσπάθειες βίαιου εξισλαμισμού του πληθυσμού. Πολλοί αναγκάζονται να γίνουν κρυπτοχριστιανοί, δηλαδή να μη φανερώνουν εξωτερικά τη χριστιανική πίστη τους. Αυτοί οι χριστιανοί καταγράφονται στην κυπριακή ιστορία ως λινοβάμβακοι ή λινοπάμπακοι.
Σημαντική προσωπικότητα κατά τη δύσκολη εκείνη περίοδο αναδεικνύεται ο Κυπριανός, ο οποίος γίνεται Αρχιεπίσκοπος Κύπρου το 1810. Ιδρύει την πρώτη ελληνική σχολή στη Λευκωσία (μετέπειτα «Παγκύπριο Γυμνάσιο») και μυείται στη Φιλική Εταιρεία.
Κύπρου Κυπριανός
Όταν ξεσπά η ελληνική επανάσταση του 1821, Κύπριοι εθελοντές, εκ των οποίων ο πιο γνωστός είναι ο Νικόλαος Θησέας , φεύγουν για την Ελλάδα, μαζί με υλική βοήθεια για τον αγώνα. Αναφέρεται ότι ο ίδιος ο Κωνσταντίνος Κανάρης φτάνει στις βόρειες ακτές του νησιού για να παραλάβει αγωνιστές και εφόδια.
Στις 9 Ιουλίου του 1821, σε εφαρμογή αντιποίνων για την ελληνική επανάσταση, ο Αρχιεπίσκοπος Κυπριανός απαγχονίζεται και άλλοι τρεις μητροπολίτες καρατομούνται (αποκεφαλίζονται). Εκατοντάδες άλλοι Κύπριοι, προύχοντες και απλός λαός, πέφτουν θύματα της τουρκικής βιαιότητας.
Όταν πλέον δημιουργείται το πρώτο ανεξάρτητο ελληνικό κράτος, οι Κύπριοι υποβάλλουν αίτημα στον τότε Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια (1830) για την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, κάτι που όμως δεν είναι εφικτό με τα δεδομένα της εποχής.
Τα επόμενα χρόνια από την Εκκλησία δίνεται έμφαση στην Παιδεία και τη διατήρηση του ενωτικού πνεύματος. Έτσι φτάνουμε στο 1878, όταν η Τουρκία, έναντι ενοικίου, παραχωρεί την Κύπρο στην Αγγλία και αρχίζει η περίοδος της Αγγλοκρατίας.
[1] Αξιοσημείωτη δράση κατά την ελληνική επανάσταση του 1821 ανέπτυξαν οι αδελφοί Θησέα, Θεόφιλος και Νικόλαος. Ειδικά ο Νικόλαος ήταν λόγιος και έμπορος, ο οποίος, κατά την προεπαναστατική περίοδο, ζούσε στην Γαλλία. Μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία και έπεισε αρκετούς ξένους φιλέλληνες στρατιωτικούς να έρθουν στην έτοιμη να επαναστατήσει Ελλάδα. Ο ίδιος μάλιστα ήρθε στην Ελλάδα ως εθελοντής, αφού είχε ξεσπάσει η επανάσταση. Το 1833 υπήρξε επίσης πρωτεργάτης κινήματος στην Κύπρο, στην περιοχή της Λάρνακας, με αφορμή ζητήματα στην συλλογή των φόρων από τους Τούρκους. Πολλοί ιστορικοί θεωρούν πως το κίνημα αυτό είχε ως βαθύτερο κίνητρο την αποτίναξη του τουρκικού ζυγού και ήταν η πρώτη σύγχρονη προσπάθεια για «ανεξαρτησία» της Κύπρου.