Τα φυλακισμένα μνήματα

Κατά την διάρκεια του αγώνα της ΕΟΚΑ πολλοί ήταν οι πεσόντες από τα χέρια των Βρετανών. Μνημείο της θυσίας των ανθρώπων αυτών αποτελούν τα «Φυλακισμένα Μνήματα». Πρόκειται για την ονομασία ενός κοιμητηρίου, το οποίο βρίσκεται μέχρι και σήμερα στις Κεντρικές Φυλακές της Λευκωσίας.

Στα Φυλακισμένα Μνήματα είναι θαμμένοι δεκατρείς αγωνιστές της Ε.Ο.Κ.Α., από τους οποίους οι εννιά εκτελέστηκαν με απαγχονισμό στις φυλακές, τρεις έπεσαν στο πεδίο της μάχης και ένας πέθανε σε στρατιωτικό νοσοκομείο, μετά τον τραυματισμό του σε μάχη.
Η κηδεία γινόταν αμέσως μετά τον απαγχονισμό. Μοναδική παρουσία ήταν εκείνη του ιερέα των φυλακών που έψαλλε τη νεκρώσιμη ακολουθία έξω από την κλειστή είσοδο του κοιμητηρίου. Ύστερα οι Βρετανοί τους έθαβαν, χωρίς να παρευρίσκεται κανένας συγγενής των νεκρών ή άλλος Ελληνοκύπριος. Οι συγγενείς των νεκρών μπόρεσαν να επισκεφθούν τους τάφους μόνο μετά το τέλος του αγώνα.

Οι εννέα απαγχονισθέντες, όλοι τους νέοι ηλικίας 19-24 ετών, με τη σειρά που εκτελέστηκαν, είναι οι εξής:

·         10 Μαΐου 1956: Μιχαήλ Καραολής, Ανδρέας Δημητρίου.
·         9 Αυγούστου 1956: Ιάκωβος Πατάτσος, Ανδρέας Ζάκος, Χαρίλαος Μιχαήλ.
·         21 Σεπτεμβρίου 1956: Στέλιος Μαυρομάτης, Ανδρέας Παναγίδης, Μιχαήλ Κουτσόφτας.
·         14 Μαρτίου 1957: Ευαγόρας Παλληκαρίδης.

Στα Φυλακισμένα Μνήματα αναπαύονται ακόμα τέσσερις αγωνιστές της Ε.Ο.Κ.Α. οι οποίοι έπεσαν μαχόμενοι. Οι Άγγλοι αρνήθηκαν να δώσουν τις σορούς των ηρώων στις οικογένειές τους, φοβούμενοι τις λαϊκές εκδηλώσεις κατά την κηδεία τους. Τους έθαψαν στο κοιμητήριο των φυλακών, όπως τους απαγχονισθέντες. Οι τέσσερις αγωνιστές, με τη σειρά που έδωσαν τη ζωή τους για την πατρίδα, είναι οι ακόλουθοι:

·        Μάρκος Δράκος (18-1-1957)
·        Γρηγόρης Αυξεντίου (3-3-1957)
·        Στυλιανός Λένας (28-3-1957)
·        Κυριάκος Μάτσης (19-11-1958)

Αξίζει στο σημείο αυτό να γίνει μία σύντομη αναφορά στους ανθρώπους αυτούς. Η πίστη τους τόσο στον Χριστό, όσο και στο δίκαιο του αγώνα για την πατρίδα τους, τους έδινε δύναμη και αυτό φαίνεται σε πολλά περιστατικά από την ζωή τους. Ορισμένα από αυτά μπορείτε να τα δείτε πατώντας στα ονόματά τους, ώστε να αποτελέσουν πηγή έμπνευσης για όλους εμάς τους σύγχρονους Έλληνες και Χριστιανούς.