Συνεντευξη για τα δικαιώματά μου με έναν νομικό
Γιάννης
Θα μας δώσετε έναν απλό ορισμό για τη λέξη «δικαίωμα»;
κ. Πέτρος
Θα μπορούσαμε να πούμε ότι «δικαίωμα» είναι ο τρόπος της κοινωνίας να λέει: «Σε σεβόμαστε, είσαι ελεύθερος, αλλά μην ξεχνάς ότι και ο διπλανός σου είναι το ίδιο ελεύθερος με εσένα». Είναι το «πράσινο φως» που σου δίνει ο νόμος, για να κάνεις κάτι, να έχεις κάτι ή να απαιτήσεις κάτι.
Γιάννης
Άρα, το «δικαίωμα» λειτουργεί ως «ασπίδα», ως όριο που δείχνει πού ακριβώς σταματά η παρέμβαση των άλλων στη ζωή μου. Σωστά;
κ. Πέτρος
Σωστά! Ήδη, βέβαια, από τους ορισμούς που δώσαμε, φαίνεται ξεκάθαρα ότι κάθε δικαίωμα ταυτόχρονα σημαίνει μια υποχρέωση κάποιου άλλου. Αν, για παράδειγμα, εσύ έχεις δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή, οι άλλοι έχουν υποχρέωση να μη σε παρακολουθούν. Είναι αδύνατον να απομονώσεις τα δικαιώματα από τις υποχρεώσεις.
Γιάννης
Στις μέρες μας, ωστόσο, πολλοί λένε, ότι υπάρχει μια υπερβολή στην υπεράσπιση των δικαιωμάτων, σε σημείο που να ξεχνιέται τελείως η έννοια «υποχρέωση». Τι λέτε γι’ αυτό;
κ. Πέτρος
Θεωρώ καλό το γεγονός ότι γίνεται μια έντονη προσπάθεια να προσεχθεί και η παραμικρή λεπτομέρεια, ώστε κανείς να μην αδικείται. Από την άλλη όμως, φτάνουμε στο σημείο να «βαφτίζουμε» δικαίωμα κάθε προσωπική επιθυμία, ιδιοτροπία, αδυναμία και απαιτούμε οι άλλοι να το αποδεχτούν. Χρησιμοποιείται εδώ το «δικαίωμα» ως δικαιολογία, για να παραβιάσει δικαιώματα των άλλων. Όντως, αυτή η κατάσταση επεκτείνεται με επικίνδυνους ρυθμούς στις μέρες μας.
Γιάννης
Αν δεν κάνω λάθος, αυτή η κατάσταση ονομάζεται «δικαιωματισμός». Σωστά;
κ. Πέτρος
Σωστά! «Τα δικαιώματά μου, πάνω από όλα». Ουσιαστικά είναι σαν να λέει κάποιος: «Εγώ είμαι το κέντρο του κόσμου». Προφανώς, είναι αδύνατον να λειτουργήσουμε ως κοινωνία μόνο με δικά μας δικαιώματα, χωρίς σεβασμό στα δικαιώματα των άλλων και υποχρεώσεις.
Γιάννης
Και τι προτείνετε; Πώς θα μπορούσε να ισορροπήσει αυτή η κατάσταση;
κ. Πέτρος
Ως νομικοί με την ορθή ερμηνεία των νόμων και την τήρησή τους προσπαθούμε να κρατάμε αυτή την ισορροπία. Χωρίς μεγάλη επιτυχία, ομολογώ. Το πρόβλημα είναι πνευματικό. Είναι θέμα νοοτροπίας. Γι’ αυτό θα μου επιτρέψετε να απαντήσω και ως ορθόδοξος χριστιανός, ως άνθρωπος που πιστεύει στον Χριστό, στην Εκκλησία. Η κατάσταση θα αλλάξει αν ο καθένας από εμάς «βγάλει τον εαυτό του από το κέντρο του κόσμου και βάλει ως κέντρο της ζωής του τον Χριστό». Αν καταφέρουμε με τη Χάρη του Θεού, να δούμε τους άλλους ως εικόνες δικές Του με μοναδική κι ανεπανάληπτη αξία. Αν ακολουθήσουμε πιστά το παράδειγμα του ίδιου του Κυρίου. Μας σέβεται απόλυτα και ταυτόχρονα η αγάπη Του Τον οδηγεί στη θυσία. Και μάλιστα, βάζοντας – αν μου επιτρέπεται η έκφραση – στην άκρη όλα τα δικαιώματά Του ως Θεός. Αυτή η αγάπη θα ισορροπήσει την κατάσταση.