Ο άγιος Βασίλειος ο Μέγας

1η Ιανουαρίου

Ο Μέγας Βασίλειος, ένας από τους Tρεις Ιεράρχες, μεγάλος Πατέρας και Οικουμενικός Διδάσκαλος, γεννήθηκε το 330 μ.Χ. στην Καισάρεια της Καππαδοκίας. Τιμάται ιδιαίτερα από την Ορθόδοξη Εκκλησία. Η μνήμη του εορτάζεται δύο φορές το χρόνο (1 και 30 Ιανουαρίου) και η Λειτουργία του τελείται 10 φορές το χρόνο.

Έδρασε επί αυτοκρατορίας του Ουάλη, ο οποίος ασπαζόταν τη διδασκαλία του αιρετικού Αρείου. Οι γονείς του, Βασίλειος και Εμμέλεια, ήταν εύποροι και με έντονα ανεπτυγμένο χριστιανικό φρόνημα. Η οσία Μακρίνα και ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης είναι 2 από τα 9 αδέρφια του. Από νωρίς ο Βασίλειος επέδειξε ζήλο για μάθηση και γρήγορα κατέκτησε σε βάθος όλες τις επιστήμες, εφαρμόζοντας παράλληλα, υποδειγματικά, την ευαγγελική σοφία. Σπούδασε φιλοσοφία, διαλεκτική, αστρονομία, γεωμετρία, ρητορική, γραμματική και ιατρική. Μοίρασε την περιουσία του στους φτωχούς και έζησε ασκητικά, όπως και ο φίλος του Γρηγόριος. Το 370 μ.Χ. εκλέχθηκε Επίσκοπος της Καισάρειας της Καππαδοκίας, αξίωμα το οποίο έθεσε στον αγώνα υπέρ της ορθόδοξης πίστης. Δικό του δημιούργημα είναι η περίφημη «Βασιλειάδα», φιλανθρωπικό κέντρο που έμοιαζε με αληθινή πόλη. Πάμπολλα είναι τα έργα του: «Ασκητικά», «Θεωρητικά», «Θεία Λειτουργία», ομιλίες και 360 περίπου επιστολές. Με τη σοφία και την πολυμάθεια αποκάλυψε με τη χάρη του Θεού στους ανθρώπους τις πραγματικές διαστάσεις των «όντων». Συντέλεσε στην ηθική βελτίωση των ανθρώπων, «κατεκόσμησε τὰ τῶν ἀνθρώπων ἤθη». Με τα έργα του θέλησε να πολεμήσει τα φρονήματα των αιρετικών και να διδάξει το χριστιανικό τρόπο ζωής.

Ο Γρηγόριος ο Θεολόγος λέει: «Ομορφιά του Βασιλείου ήταν η αρετή της μεγαλοσύνης του, η θεολογία, η πορεία του, το αεικίνητο, που τον έφερνε με τις αναβάσεις του στοχασμού του ως τον Θεό. Δύναμή του ήταν η σπορά και η διάδοση του λόγου του Θεού. Γι’ αυτό, εγώ τουλάχιστον δεν θα δίσταζα να πω τούτο: σ’ όλη τη γη απλώθηκε η φωνή του και στα πέρατα της οικουμένης ακούστηκαν τα δυνατά λόγια του» (Επιτάφιος… 66. ΕΠΕ 6,242).

Ονομάζεται «ουρανοφάντωρ», διότι με τα δογματικά κυρίως έργα αποκάλυψε τα ουράνια και φώτισε την ορθόδοξη διδασκαλία για τον τρισυπόστατο και ομοούσιο Τριαδικό Θεό. Κοιμήθηκε εν ειρήνη στα 49 του χρόνια.

Ἀπολυτίκιον

Εἰς πᾶσαν τὴν γῆν ἐξῆλθεν ὁ φθόγγος σου, ὡς δεξαμένην τὸν λόγον σου∙ δι’ οὗ θεοπρεπῶς ἐδογμάτισας, τὴν φύσιν τῶν ὄντων ἐτράνωσας, τὰ τῶν ἀνθρώπων ἤθη κατεκόσμησας. Βασίλειον ἱεράτευμα, Πάτερ ὅσιε, Χριστὸν τὸν Θεὸν ἱκέτευε, δωρήσασθαι ἡμῖν τὸ μέγα ἔλεος.