Οι άγιοι ισαπόστολοι Κωνσταντίνος και Ελένη

21η Μαΐου

Ο Μέγας Κωνσταντίνος γεννήθηκε το 274 μ.Χ. στη Ναϊσσό της Δαρδανίας (3ος αι. μ.Χ.). Πατέρας του ήταν ο Κωνστάντιος ο Α’ ο Χλωρός και μητέρα του η Ελένη από το Δρέπανο της Βιθυνίας. Όταν ο Κωνστάντιος πέθανε, άφησε διάδοχό του το γιο του Κωνσταντίνο. Ο Κωνσταντίνος σε ηλικία 18 ετών έγινε στρατιωτικός και χάρη στην ανδρεία του προάχθηκε γρήγορα στα ανώτατα αξιώματα του στρατού.

Όταν το 312 μ.Χ. έμαθε ότι ο Μαξέντιος και ο Μαξιμίνος ενώθηκαν εναντίον του, πραγματοποίησε εκστρατεία στην Ιταλία. Ο Κύριος θέλησε να τον βοηθήσει στον αγώνα του κατά του Μαξεντίου και του Λικινίου. Προχωρώντας προς τη Ρώμη εναντίον τους, ο Κωνσταντίνος είδε στον ουρανό το μεσημέρι φωτεινότατο σταυρό με την επιγραφή «Εν τούτω νίκα». Με αυτό τον τρόπο ο Κύριος του πρόσφερε ένα ισχυρότατο όπλο για να κατατροπώσει τους εχθρούς του. Με το χριστιανικό σταυροειδές λάβαρο με το ελληνικό μονόγραμμα «Εν τούτω νίκα» τελικά νίκησε τα στρατεύματα του Μαξεντίου και έπειτα του Λικινίου. Έτσι, ο Κωνσταντίνος έγινε μονάρχης της Δύσεως και της Ανατολής.

Επίσης, ήταν ο πρώτος αυτοκράτορας που ευνόησε την Εκκλησία μετά από τρεις αιώνες ανελέητου διωγμού. Με διάταγμα περί ανεξιθρησκίας του Κωνσταντίνου (313 μ.Χ.) έπαψαν όλοι οι διωγμοί εναντίον των χριστιανών και θριάμβευσε ο χριστιανισμός. Το 325 μ.Χ. συγκροτήθηκε η Α΄ Οικουμενική Σύνοδος στη Νίκαια της Μ. Ασίας, την οποία προσφώνησε αυτοπροσώπως. Μετέφερε το 328 μ.Χ. την πρωτεύουσα του κράτους του στο αρχαίο Βυζάντιο και εκεί έχτισε τη “βασίλισσα των πόλεων”, την Κωνσταντινούπολη.

Λίγο πριν πεθάνει, ο Κωνσταντίνος αξιώθηκε του Αγίου Βαπτίσματος και αμέσως μετά είπε: «Νύν αληθεί λόγω μακάριον οίδ’ εμαυτόν, νύν της αθανάτου ζωής πεφάναι άξιον, νύν του θείου μετειληφέναι φωτός πεπίστευκα». Τώρα, δηλαδή, σύμφωνα με το λόγο της αληθείας, ξέρω ότι είμαι μακάριος, τώρα έχω γίνει άξιος της αθανάτου ζωής, τώρα έχω πιστέψει πως έλαβα το θείο φως. Εκοιμήθη σε ηλικία 63 ετών την 21 Μαΐου 337 μ.Χ. Η ιστορία ονόμασε τον Κωνσταντίνο Μέγα και η Εκκλησία τον ανακήρυξε Άγιο και Ισαπόστολο.

Η αγία Ελένη ήταν αυτή η οποία έδωσε στον Μ. Κωνσταντίνο την πρέπουσα διαπαιδαγώγηση. Άλλωστε και ο ίδιος την τίμησε όταν στη μεγάλη πλατεία της Κωνσταντινούπολης έχτισε δύο στήλες, μία δική του και μία της αγίας Ελένης που έφερε την επιγραφή: «Είς Άγιος, είς Κύριος, Ιησούς Χριστός, εις δόξαν Θεού Πατρός. Αμήν». Η αγία Ελένη βοήθησε να χτιστούν οι πρώτοι μεγάλοι ιεροί ναοί της χριστιανοσύνης. Ο Κωνσταντίνος ενδιαφέρθηκε πολύ για τα ιερά σεβάσματα των χριστιανών και για το λόγο αυτό απέστειλε στα Ιεροσόλυμα τη μητέρα του για να βρει τον Τίμιο Σταυρό. Μετά την εύρεσή του η αγία Ελένη διχοτόμησε τις κεραίες του και δημιούργησε δύο Σταυρούς. Αφού μετέφερε τον ένα από τους δύο Σταυρούς στην Κωνσταντινούπολη, η αγία Ελένη παρέδωσε το πνεύμα της. Εκοιμήθη ειρηνικά το 327 μ.Χ. σε ηλικία 83 ετών.

Ἀπολυτίκιον. Ἦχος πλ. δ΄.

Tοῦ Σταυροῦ σου τὸν τύπον ἐν οὐρανῷ θεασάμενος, καὶ ὡς ὁ Παῦλος τὴν κλῆσιν οὐκ ἐξ ἀνθρώπων δεξάμενος, ὁ ἐν βασιλεῦσιν Ἀπόστολός σου Κύριε, Βασιλεύουσαν πόλιν τῇ χειρί σου παρέθετο· ἣν περίσῳζε διὰ παντὸς ἐν εἰρήνῃ, πρεσβείαις τῆς Θεοτόκου, μόνε Φιλάνθρωπε.

Μεγαλυνάριον

Τοὺς τῆς εὐσεβείας θείους πυρσούς, καὶ τῶν Ἀποστόλων, θιασώτας καὶ μιμητάς, σὺν τῷ Κωνσταντίνῳ, Ἑλένην τὴν Ἀγίαν, ὡς Βασιλέων δόξαν, ἀνευφημήσωμεν.