Ο άγιος απόστολος Ιάκωβος

ο Αδελφόθεος

23η Οκτωβρίου

Ο άγιος Ιάκωβος ονομάστηκε “Αδελφόθεος” όχι μόνο γιατί ήταν γιος του Ιωσήφ, του μνηστήρα της Παρθένου Μαρίας, αλλά και γιατί σύμφωνα με την παράδοση μόνος αυτός από τα υπόλοιπα αδέλφια του δέχτηκε να μοιραστεί με τον Ιησού Χριστό την περιουσία που τους άφησε πεθαίνοντας ο Ιωσήφ. Ο Κύριος εκτιμούσε τόσο τον Ιάκωβο, ώστε του ανέθεσε την Επισκοπή των Ιεροσολύμων. Ως ποιμένας επιτέλεσε εξαιρετικό έργο, καθώς ήταν άνθρωπος δίκαιος και συνετός. Στο ανυπολόγιστης αξίας έργο που κληροδότησε στη χριστιανική κοινότητα περιλαμβάνεται και η συγγραφή της πρώτης Θείας Λειτουργίας, την οποία, όπως ισχυρίζεται η παράδοση, συνέγραψε με την καθοδήγηση του Ιησού Χριστού. Η σύνεση των λόγων του και το θερμό του κήρυγμα οδήγησαν στη χριστιανική πίστη πλήθος ειδωλολατρών και Ιουδαίων, γεγονός που προκάλεσε το μίσος πολλών. Έτσι, κάποιοι φανατικοί Ιουδαίοι ανέβασαν με τη βία τον άγιο Ιάκωβο στο πτερύγιο του ναού, από όπου τον έριξαν στο έδαφος χωρίς όμως να προκαλέσουν το θάνατό του. Ο άγιος Ιάκωβος παρέδωσε το πνεύμα του έπειτα από χτύπημα που δέχτηκε από κάποιον Ιουδαίο.

Περισσότερα...

Γιος του Ιωσήφ του μνήστορος και ετεροθαλής αδελφός του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, υπήρξε ο πρώτος Επίσκοπος Ιεροσολύμων. Υπηρέτησε πιστά την Εκκλησία μέχρι το μαρτυρικό του θάνατο από τους Ιουδαίους, οι οποίοι τον έριξαν από το πτερύγιο του Ιερού και τον λιθοβόλησαν λίγα χρόνια πριν καταστραφεί η Ιερουσαλήμ και ο ναός της.

Υπήρξε μαζί με τον Πέτρο και τον Ιωάννη το στήριγμα της Εκκλησίας των Ιεροσολύμων. Η παράδοση αναφέρει ότι ήταν ένας από τους γιους του Ιωσήφ, του μνηστήρα της Υπεραγίας Θεοτόκου, από άλλη γυναίκα, γι’ αυτό οι Ιουδαίοι τον θεωρούσαν και τον ονόμαζαν αδελφό του Κυρίου. Αλλά εκτός αυτού, ονομάζεται “Αδελφόθεος” για τους εξής λόγους:

-για τη θαυμαστή πολιτεία του και τις πολλές αρετές του, εξ αιτίας των οποίων ονομαζόταν από όλους “δίκαιος”

-επειδή δεν ήταν συγκαταριθμημένος στο χορό των δώδεκα Αποστόλων και δεν είχε το προνόμιο να ονομάζεται Απόστολος, του δόθηκε το προνόμιο να ονομάζεται Αδελφόθεος

-επειδή έκανε τον Χριστό συγκληρονόμο στο μερίδιο της πατρικής περιουσίας, ενώ οι άλλοι τρεις αδελφοί του αρνήθηκαν να πράξουν το ίδιο (αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου, Επτά Καθολικαί Επιστολαί, σελ. 2).

Ετιμάτο περισσότερο από όλα τα αδέλφια του και αυτό φαίνεται και από τα όσα λέει ο ιερός Χρυσόστομος για τους συγγενείς του Χριστού κατά σάρκα. Ότι, δηλαδή, ονομάζονταν από όλους τους πιστούς Δεσπόσυνοι, αλλά ο άγιος Ιάκωβος “εθεωρείτο ο πρώτος των Δεσποσύνων απάντων” (ένθ’ ανωτ., σελ. 2). Ετιμάτο, επίσης, από όλους τους Αποστόλους και η γνώμη του λαμβανόταν σοβαρά υπ’ όψιν όπως μαρτυρούν και οι “Πράξεις των Αποστόλων”.

Τη μοναδική επιστολή που συνέγραψε, την πρώτη από τις επτά καθολικές επιστολές της Καινής Διαθήκης, την απευθύνει όχι προς τους πιστούς μίας συγκεκριμένης τοπικής Εκκλησίας, αλλά προς όλους καθολικώς τους πιστούς, προς όλους τους Ιουδαίους που πίστεψαν στον Χριστό και ήταν διεσπαρμένοι σε όλα τα μέρη του κόσμου, και γι’ αυτό ονομάζεται καθολική επιστολή. “Στην επιστολή αυτή διδάσκει, πρώτον, τη διαφορά που έχουν οι πειρασμοί. Ποιος πειρασμός γίνεται στον άνθρωπο κατά παραχώρηση του Θεού και ποιος προξενείται από την επιθυμία του ανθρώπου. Δεύτερον, ότι οι χριστιανοί πρέπει να δείχνουν την πίστη τους όχι μόνο με λόγια αλλά κυρίως με έργα. Τρίτον, παραγγέλλει να μην προτιμώνται στην Εκκλησία οι πλούσιοι περισσότερο από τους φτωχούς, αλλά μάλλον να επιπλήττονται οι πλούσιοι ως υπερήφανοι. Τέταρτο και τελευταίο, αφού παρηγορεί ο Άγιος εκείνους που αδικούνται και τους παρακινεί να μακροθυμούν και να υπομένουν μέχρι τη Δευτέρα Παρουσία του Χριστού δείχνοντάς τους με το παράδειγμα του Ιώβ πόσο χρήσιμη είναι η υπομονή, παραγγέλλει στους ασθενείς να προσκαλούν τους ιερείς να τους χρίουν με έλαιο. Και όλοι οι πιστοί να προσπαθούν να επαναφέρουν στο δρόμο της αλήθειας αυτούς που έχουν πλανηθεί από αυτή, επειδή σε αυτούς δίδεται μισθός από τον Κύριο, η άφεση των αμαρτιών τους” (αγίου Νικοδήμου, ένθ’ ανωτ., σελ. 2).

Ο άγιος Ιάκωβος συνέγραψε την πρώτη Θεία Λειτουργία, η οποία είναι κατανυκτική και διασώζει τον τρόπο λατρείας των χριστιανών των αποστολικών χρόνων. Τελείται και σήμερα, την ημέρα της εορτής του και τη δεύτερη ημέρα των Χριστουγέννων. Αργότερα, λόγω της μεγάλης διάρκειας, την έκαναν συντομότερη πρώτα ο Μ. Βασίλειος και ύστερα από αυτόν ο ιερός Χρυσόστομος.

Ο αδελφόθεος Ιάκωβος, σύμφωνα με τον άγιο Θεοφύλακτο, ονομαζόταν “μικρός” σε αντιδιαστολή με τον απόστολο Ιάκωβο, τον αδελφό του αγίου Ιωάννου του Ευαγγελιστού, ο οποίος εκαλείτο “μέγας” επειδή ανήκε στο χορό των δώδεκα Αποστόλων. “Ήσαν δε και γυναίκες από μακρόθεν θεωρούσαι, εν αίς και Μαρία η Μαγδαληνή και Μαρία Ιακώβου του μικρού και Ιωσή μήτηρ” (Μάρκ. ιε΄, 40). Η δεύτερη Μαρία είναι η Θεοτόκος, η οποία ενομίζετο μητέρα του Ιακώβου και του Ιωσή.

Ο άγιος Ιάκωβος ποίμανε την Εκκλησία των Ιεροσολύμων με δικαιοσύνη, στοργή και σταθερότητα στην πίστη. Με τον ένθεο ζήλο του οδήγησε πολλούς στη θεογνωσία. Αυτό όμως εξήγειρε τη μοχθηρία και την κακουργία των Ιουδαίων. Αφού τον έπιασαν, τον έριξαν κάτω από το ύψος της στέγης του ναού των Ιεροσολύμων και, ενώ ακόμη ήταν ζωντανός, έπεσαν πάνω του και τον κακοποίησαν μέχρι θανάτου. Τον αποτελείωσαν με άγριο χτύπημα ροπάλου στο κεφάλι. Φέρει τον τίτλο του “Ιερομάρτυρα” λόγω του μαρτυρικού τέλους που είχε.

Η επιστολή του αγίου Ιακώβου του Αδελφοθέου είναι ένα καταπληκτικό κείμενο, το οποίο προξενεί στην ψυχή αληθινή παρηγοριά. Ανάμεσα στα άλλα υπογραμμίζει: «να γίνεσθε τηρητές του λόγου του Θεού και να μην ξεγελάτε τον εαυτό σας ότι είναι αρκετό και μόνον να ακούει κανείς το λόγο».

Ἀπολυτίκιον. Ἦχος δ’

Ὡς τοῦ Κυρίου μαθητής, ἀνεδέξω δίκαιε τὸ Εὐαγγέλιον• ὡς Μάρτυς ἔχεις τὸ ἀπαράτρεπτον, τὴν παρρησίαν ὡς Ἀδελφόθεος, τὸ πρεσβεύειν ὡς Ἱεράρχης. Πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ, σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν.