Οι άγιοι σαράντα μάρτυρες

της Σεβαστείας

9η Μαρτίου

Είναι από τα πιο ένδοξα θύματα των διωγμών εναντίον των χριστιανών. Μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας, όπως ο Μ. Βασίλειος, ο Γρηγόριος ο Νύσσης, ο Εφραίμ ο Σύρος, ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος και άλλοι, έγραψαν λόγους εγκωμιαστικούς για αυτούς τους Αγίους, των οποίων το μαρτύριο είναι από τις πλέον υπέροχες πράξεις καρτερίας και ηρωισμού, που τιμούν τη χριστιανική Εκκλησία και όλο το ανθρώπινο γένος. Τα ονόματά τους αναφέρονται στο Μηναίο (στο Δοξαστικό των Αποστίχων του Εσπερινού) και στο Ωρολόγιο το Μέγα. Τα ονόματα είναι: Αγγίας, Αγλάιος (δεσμοφύλακας που πίστεψε και μπήκε στη λίμνη), Αέτιος, Αθανάσιος, Ακάκιος, Αλέξανδρος, Βιβιανός, Γάιος, Γοργόνιος, Γοργόνιος (άλλος), Δομετιανός, Δόμνος, Ευδίκιος, Ευνοϊκός, Ευτυχής, Ευτύχιος, Ηλιανός, Ηλίας, Ηράκλειος, Ησύχιος, Θεόδουλος, Θεόφιλος, Ιωάννης, Κάνδιδος, Κύριλλος, Κυρίων, Λυσίμαχος, Μελίτων, Νικόλαος, Ξανθίας, Ουαλέριος, Ουάλης, Πρίσκος, Σακερδών, Σεβηριανός, Σινέσιος, Σμάραγδος, Φιλοκτήμων, Φλάβιος και Χουδίων. Ο Μ. Βασίλειος στο εγκώμιό του τους παρουσιάζει να ενθαρρύνουν ως εξής ο ένας τον άλλο στο προσωρινό μαρτύριο αποβλέποντας στα μελλοντικά αγαθά: «Δριμύς ο χειμών, αλλά γλυκύς ο παράδεισος. Αλγεινή η πήξις, αλλ’ ηδεία η ανάπαυσις». Κέρδισαν το στεφάνι της αθανασίας ριγμένοι σε μία παγωμένη λίμνη όλη τη νύχτα.

Οι Άγιοι κατάγονταν από διαφορετικά μέρη, ήταν όμως όλοι αφοσιωμένοι στρατιώτες του Κυρίου. Και οι 40 αυτοί Άγιοι ήταν στρατιώτες στο πιο επίλεκτο τάγμα του στρατού του Λικινίου. Η ακλόνητη πίστη τους και η παρρησία με την οποία τη διακήρυτταν προκάλεσε το μένος των χριστιανομάχων. Όταν ο Λικίνιος εξαπέλυσε διωγμό κατά των χριστιανών, ο έπαρχος της Σεβαστείας, Αγρικόλας, συνέλαβε αμέσως τους 40 στρατιώτες. Στην αρχή τους επαίνεσε και τους υποσχέθηκε αμοιβές και αξιώματα για να αρνηθούν την πίστη τους. Ένας από αυτούς, ο Κάνδιδος, απάντησε: «Ευχαριστούμε για τους επαίνους της ανδρείας μας. Αλλ’ ο Χριστός, στον οποίο πιστεύουμε, μας διδάσκει ότι στον κάθε άρχοντα πρέπει να προσφέρουμε ό,τι του ανήκει. Και γι’ αυτό στο βασιλέα προσφέρουμε τη στρατιωτική υπακοή. Αν, όμως, ενώ ακολουθούμε το Ευαγγέλιο, δε ζημιώνουμε το κράτος, αλλά μάλλον το ωφελούμε με την υπηρεσία μας, γιατί μας ανακρίνεις για την πίστη που μορφώνει τέτοιους χαρακτήρες και οδηγεί σε τέτοια έργα;»

Ο Αγρικόλας κατάλαβε ότι δεν μπορούσε να τους επιβληθεί με ήρεμο τρόπο και διέταξε να τους βασανίσουν. Γι’ αυτό και, αφού πρώτα λιθοβολήθηκαν, τους έριξαν γυμνούς σε μία παγωμένη λίμνη. Κατά τη διάρκεια του μαρτυρίου τους οι Άγιοι ένιωθαν τις δυνάμεις τους να τους εγκαταλείπουν. Περίμεναν όμως υπομονετικά το λυτρωτικό θάνατο. Το μαρτύριο ήταν φρικτό. Τα σώματα άρχισαν να μελανιάζουν. Αλλά αυτοί ενθάρρυναν ο ένας τον άλλο λέγοντας: «Δριμύς ο χειμών, αλλά γλυκύς ο Παράδεισος. Λίγο ας υπομείνουμε και σε μια νύκτα θα κερδίσουμε ολόκληρη την αιωνιότητα». Ενώ προχωρούσε το μαρτύριο, ένας μόνο λιγοψύχησε και βγήκε από τη λίμνη. Τον αντικατέστησε όμως ένας φρουρός, ο Αγλάιος, που είδε τα στεφάνια πάνω από τα κεφάλια τους. Ομολόγησε την πίστη του στον Χριστό, μπήκε στη λίμνη και μαζί με τους 39 πήρε και αυτός το στεφάνι του μαρτυρίου, όταν μισοπεθαμένους τους έβγαλαν το πρωί από τη λίμνη και τους συνέτριψαν τα σκέλη. Εκτός από το δεσμοφύλακα, ηρωική συμπεριφορά επέδειξε και η μητέρα ενός εκ των μαρτύρων. Ο μάρτυρας αυτός, ο Μελίτων, τον οποίο οι στρατιώτες άφησαν τελευταίο – λόγω του νεαρού της ηλικίας του – με την ελπίδα ότι θα λύγιζε βλέποντας τους υπόλοιπους να πεθαίνουν, παροτρύνθηκε από τη μητέρα του να κάνει υπομονή και να μη φοβάται τα βασανιστήρια και το θάνατο, για να λάβει το αμάραντο στεφάνι του μαρτυρίου.