Τα άγια Θεοφάνεια

6η Ιανουαρίου

Τα άγια Θεοφάνεια είναι από τις αρχαιότερες γιορτές της Εκκλησίας μας. Ξεκίνησαν να εορτάζονται από το δεύτερο μετά Χριστόν αιώνα. Η γιορτή αυτή αναφέρεται στη φανέρωση της Αγίας Τριάδας κατά τη βάπτιση του Χριστού στον Ιορδάνη ποταμό. Η ιστορία της βάπτισης του Χριστού είναι γνωστή, ιδιαίτερα από το κατά Ματθαίον ευαγγέλιο, στο Γ΄ κεφάλαιο, στους στίχους 13-17. Ο Πρόδρομος Ιωάννης μετά από θεία διαταγή άφησε την ερημική ζωή και ήρθε στον Ιορδάνη ποταμό. Εκεί κήρυττε, εξομολογούσε και βάπτιζε. Ενώ έκανε το έργο αυτό, μια μέρα ήρθε σε αυτόν ο Ιησούς. Το Πνεύμα το Άγιο πληροφόρησε το γιο της Ελισάβετ ότι Αυτός ήταν ο Χριστός. Ο Ιησούς ζήτησε να βαπτιστεί. Έκπληκτοι οι παρευρισκόμενοι είδαν τον επιβλητικό ασκητή και διδάσκαλο να υποχωρεί με ανέκφραστη ευλάβεια και ταπείνωση μπροστά στον άγνωστο. Στην αρχή αρνήθηκε να Τον βαπτίσει και Του είπε ότι αυτός έχει ανάγκη να βαπτιστεί από Εκείνον. Ο Ιησούς όμως τον έπεισε να Τον βαπτίσει, διότι έτσι έπρεπε.

 

 

«Τότε παραγίνεται ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἐπὶ τὸν Ἰορδάνην πρὸς τὸν Ἰωάννην τοῦ βαπτισθῆναι ὑπ’ αὐτοῦ. Ὁ δὲ Ἰωάννης διεκώλυεν αὐτόν λέγων∙ ἐγὼ χρείαν ἔχω ὑπὸ σοῦ βαπτισθῆναι, καὶ σὺ ἔρχῃ πρός με; Ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπε πρὸς αὐτόν∙ ἄφες ἄρτι∙ (= άφησε τώρα τις αντιρρήσεις και μη φέρνεις δυσκολίες να βαπτιστώ) οὕτω γὰρ πρέπον ἐστὶν ἡμῖν πληρῶσαι πᾶσαν δικαιοσύνην (= γιατί έτσι ταπεινούμενος πρέπει να εκπληρώσω κάθε εντολή του Θεού). Τότε ἀφίησιν αὐτόν∙ καὶ βαπτισθεὶς ὁ Ἰησοῦς ἀνέβη εὐθύς ἀπὸ τοῦ ὕδατος∙ καὶ ἰδοὺ ἀνεώχθησαν αὐτῷ οἱ οὐρανοί, καὶ εἶδε τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ καταβαῖνον ὡσεὶ περιστερὰν καὶ ἐρχόμενον ἐπ’ αὐτόν∙ καὶ ἰδοὺ φωνὴ ἐκ τῶν οὐρανῶν λέγουσα∙ οὗτός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ εὐδόκησα» (Ματθ. γ΄, 13-17).

 

Και τότε στα νερά του Ιορδάνη διαδραματίστηκε σκηνή μεγαλειώδης και μοναδική. Κατά τη διάρκεια του βαπτίσματος έλαβαν χώρα τα παράδοξα και υπερφυσικά εκείνα γεγονότα που αναφέρουν οι ιεροί Ευαγγελιστές: ο Ιησούς ως αναμάρτητος βγήκε αμέσως από το νερό του Ιορδάνη, οι ουρανοί άνοιξαν, το Πνεύμα του Θεού κατέβηκε με τη μορφή περιστεριού επάνω Του και φωνή ακούστηκε από τον ουρανό να βεβαιώνει ότι αυτός που βαπτιζόταν ως άνθρωπος ήταν ο αγαπητός Υιός του Θεού: “Οὗτός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ εὐδόκησα”. Με τον τρόπο αυτό φανερώθηκε η θεότητα του Ιησού και το μέγα μυστήριο της Αγίας Τριάδας. Γι’ αυτό το λόγο η σημερινή εορτή ονομάζεται Θεοφάνεια, δηλαδή φανέρωση του Θεού.

Από τότε και το βάπτισμα των χριστιανών δεν είναι «ἐν ὕδατι», όπως το βάπτισμα «μετανοίας» του Ιωάννη, αλλά «ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ». Ο Κύριος με το να βαπτιστεί, αγίασε το νερό, το έκανε νερό αγιασμού και συμφιλίωσης με τον Θεό. Έτσι, η βάπτιση του Κυρίου άνοιξε τη θύρα του Μυστηρίου του Βαπτίσματος. Με την καθαρτική χάρη του αγίου Βαπτίσματος ο παλαιός αμαρτωλός άνθρωπος ανακαινίζεται και με την τήρηση των θείων εντολών γίνεται κληρονόμος της βασιλείας των ουρανών.

Κοντάκιον Ρωμανοῦ τοῦ Μελωδοῦ

Ἐπεφάνης σήμερον, τῇ οἰκουμένῃ, καὶ τὸ φῶς σου Κύριε, ἐσημειώθη ἐφ’ ἡμᾶς, ἐν ἐπιγνώσει ὑμνοῦντάς σε∙ Ἦλθες, ἐφάνης τὸ Φῶς τὸ ἀπρόσιτον.

Ἀπολυτίκιον

Ἐν Ἰορδάνῃ βαπτιζομένου σου Κύριε, ἡ τῆς Τριάδος ἐφανερώθη προσκύνησις· τοῦ γὰρ Γεννήτορος ἡ φωνὴ προσεμαρτύρει σοι, ἀγαπητόν σε Υἱὸν ὀνομάζουσα· καὶ τὸ Πνεῦμα ἐν εἴδει περιστερᾶς, ἐβεβαίου τοῦ λόγου τὸ ἀσφαλές. Ὁ ἐπιφανεὶς Χριστὲ ὁ Θεός, καὶ τὸν κόσμον φωτίσας δόξα σοι.