Τα Εισόδια της Υπεραγίας Θεοτόκου

21η Νοεμβρίου

Η ευσεβής Άννα, σύζυγος του Ιωακείμ, πέρασε τη ζωή της χωρίς να μπορέσει να τεκνοποιήσει, διότι ήταν στείρα. Μαζί με τον Ιωακείμ προσευχόταν θερμά στον Θεό να την αξιώσει να φέρει στον κόσμο ένα παιδί, με την υπόσχεση ότι θα αφιέρωνε το τέκνο της σε Αυτόν. Πράγματι, ο πανάγαθος Θεός όχι μόνο της χάρισε ένα παιδί, αλλά την αξίωσε να φέρει στον κόσμο τη γυναίκα που θα γεννούσε τον Μεσσία, τον Σωτήρα μας Ιησού Χριστό.

Όταν η Παναγία έγινε τριών ετών, οι γονείς της κρατώντας την υπόσχεσή τους την οδήγησαν στο Ναό και την παρέδωσαν στον αρχιερέα Ζαχαρία. Ο Ζαχαρίας, γνωρίζοντας εξ αποκαλύψεως ότι μυστήριο μέγα και θείο έμελλε να τελεστεί για το παιδί εκείνο, την έβαλε στα Άγια των Αγίων, το σεπτό και άδυτο εκείνο τόπο όπου μόνο ο ίδιος έμπαινε μία φορά το χρόνο. Εκεί έμεινε η Παρθένος δώδεκα έτη και βγήκε για να υπηρετήσει το μυστήριο της θείας ενσαρκώσεως και τελικά της ανθρώπινης σωτηρίας. Άλλοι πιστεύουν ότι η διαμονή της Κόρης στα Άγια των Αγίων ήταν απόλυτα απαράδεκτη και ότι πρόκειται για είσοδο και παραμονή σε παρθενώνα μέσα στον περίβολο του Ναού. Η ιερή παράδοση της Εκκλησίας μας αναφέρει ότι η μικρή Μαρία τρεφόταν με τρόπο παράδοξο από τον αρχάγγελο Γαβριήλ με τροφή ουράνια. Εξήλθε από τα Άγια των Αγίων όταν έφτασε η ώρα του θείου Ευαγγελισμού. Η είσοδος της Παναγίας στο Ναό και τα συνακόλουθα θαυμαστά γεγονότα αποτελούν το προοίμιο της πραγματοποίησης του κοσμοσωτήριου έργου της θείας οικονομίας.

Το γεγονός των Εισοδίων της Θεοτόκου δεν αναφέρεται σε κανένα εκ των τεσσάρων Ευαγγελίων της Καινής Διαθήκης. Μας είναι γνωστό από άλλα κείμενα που δέχεται η Εκκλησία μας ως γνήσια (πρόκειται περί τμήματος απόκρυφου ευαγγελίου).

Περισσότερα...

Tα Εισόδια της Θεοτόκου

Σύμφωνα με την παράδοση της Εκκλησίας η «θεόπαις» Μαριάμ, κόρη του Ιωακείμ και της Άννας, σε ηλικία τριών ετών οδηγήθηκε στον αρχιερέα Ζαχαρία και αφιερώθηκε στον Θεό, όπως είχαν υποσχεθεί οι γονείς της κατά τη διάρκεια της ατεκνίας τους.

Η μικρή Μαρία έμεινε στα Άγια των Αγίων με θεία φώτιση του αρχιερέα Ζαχαρία δώδεκα περίπου χρόνια. Εκεί εισερχόταν μόνο ο αρχιερέας και μάλιστα μόνο μία φορά το χρόνο. Η ιερή παράδοση της Εκκλησίας μας αναφέρει ότι η μικρή Μαρία τρεφόταν με τρόπο παράδοξο από τον αρχάγγελο Γαβριήλ με τροφή ουράνια. Η Είσοδος της Παναγίας στο Ναό και τα συνακόλουθα θαυμαστά γεγονότα αποτελούν το προοίμιο της πραγματοποίησης του κοσμοσωτήριου έργου της θείας οικονομίας.

Όπως μας λέει ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, «είτα εν τω οίκω Θεού φυτευθείσα τε και πιανθείσα τω Πνεύματι, ωσεί ελαία κατάκαρπος, πάσης αρετής καταγώγιον γέγονε, πάσης βιωτικής και σαρκικής επιθυμίας τον νουν αποστήσασα και ούτω παρθένον την ψυχήν συντηρήσασα συν τω σώματι, ως έπρεπε τον Θεόν εγκόλπιον υποδέχεσθαι μέλλουσαν, άγιος γαρ ων, εν αγίοις αναπαύεται, ούτω τοίνυν αγιωσύνην μετέρχεται και ναός άγιος και θαυμαστός του υψίστου Θεού αναδείκνυται άξιος» (εκδ. Ορθ. Πίστ. 4, 14).

Με την προετοιμασία της στο Ναό του Θεού θα γίνει αργότερα ο ναός του σώματος του Υιού της. Τρέφεται με ουράνιο άρτο, γιατί θα γεννήσει τον Άρτο της ζωής. Ωραιότατα παρουσιάζει τους συμβολισμούς αυτούς το γ΄ στιχηρό των αίνων του όρθρου: «Επουρανίω τραφείσα παρθένε άρτω πιστώς εν τω Ναώ Κυρίου, απεκύησας ζωής άρτον τον Λόγον, ου ως ναός εκλεκτός και πανάμωμος προεμνηστεύθης τω πνεύματι μυστικώς, νυμφευθείσα τω Θεώ και Πατρί».

Η ερμηνεία της εικόνας

Η ιερή ακολουθία της εορτής των Εισοδίων της Θεοτόκου και η σχετική εικόνα υπηρετούν ένα βαθύτερο σκοπό: χειραγωγούν τον πιστό στο μυστήριο της σάρκωσης του Υιού και Λόγου του Θεού.

Η Είσοδος της Θεοτόκου στο Ναό είναι το προοίμιο της εύνοιας του Θεού στους ανθρώπους, η προκήρυξη της σωτηρίας των ανθρώπων, η αναγγελία του Χριστού και η πραγματοποίηση του σχεδίου της θείας οικονομίας. Αυτά διακηρύσσει το απολυτίκιο της εορτής.

«Σήμερον της ευδοκίας Θεού το προοίμιον και της των ανθρώπων σωτηρίας η προκήρυξις. Εν Ναώ του Θεού τρανώς η Παρθένος δείκνυται και τον Χριστόν τοις πάσι προκαταγγέλλεται. Αυτή και ημείς μεγαλοφώνως βοήσωμεν, Χαίρε της οικονομίας του Κτίστου η εκπλήρωσις.»

Ο ορθόδοξος αγιογράφος με βάση τις παραπάνω πληροφορίες της απόκρυφης διήγησης και τη δογματική διδασκαλία της Εκκλησίας για τη Θεοτόκο συνθέτει την εικόνα των Εισοδίων.

Το κύριο πρόσωπο της εικόνας είναι η τριετής Παναγία. Εικονίζεται τη στιγμή που την υποδέχεται στο ναό ο ιερέας Ζαχαρίας, ο μετέπειτα πατέρας τού Προδρόμου, καθώς την παραδίδουν ευλαβικά οι θεοσεβείς γονείς της. Πίσω τους ακολουθούν οι παρθένες, «οι αμίαντες θυγατέρες των Εβραίων», που κρατούν αναμμένες λαμπάδες.

Ο αγιογράφος δεν παρουσιάζει την Παναγία φυσιοκρατικά. Δεν εμφανίζει δηλαδή τίποτε το παιδικό, εκτός από το μικρό μέγεθος του σώματός της. Αυτό γίνεται σκόπιμα. Ο ορθόδοξος αγιογράφος θέλει να μας απομακρύνει από το γράμμα της διήγησης («τριετής η παις») για να συλλάβουμε το πνεύμα της, την εκκλησιολογική της διάσταση. Η Παναγία είναι η Θεοτόκος, η Μητέρα του Θεού. Γι’ αυτό ο υμνωδός μάς καλεί «την νηπιάζουσαν φύσει και υπέρ φύσιν Μητέρα αναδειχθείσαν του Θεού ευφημήσωμεν ύμνοις» (Τροπάριο του όρθρου).

Η Παναγία εικονίζεται ως ώριμη γυναίκα με το γνωστό μαφόριό της, όπως τη βλέπουμε στις εικόνες της.

Το ίδιο κάνει και ο υμνωδός της Εκκλησίας για τις λαμπάδες των παρθένων. Οι αναμμένες λαμπάδες δεν είχαν σκοπό να εμποδίσουν την τριετή παιδίσκη να γυρίσει πίσω στο σπίτι της καθώς ήταν στο δρόμο προς το Ναό –αυτό λέει η απόκρυφη διήγηση- αλλά τούτο: να υποδείξουν τη νοητή λαμπάδα, την Παναγία, και να προδηλώσουν έτσι την ανείπωτη μελλοντική αίγλη. Αυτή η αίγλη θα ήταν ο Χριστός, γιατί από την Παναγία θα ανέλαμπε (θα γεννιόταν) φωτίζοντας τους καθισμένους στο σκοτάδι της αμαρτίας ανθρώπους. Αυτόν το συμβολισμό παρουσιάζει το δ΄ στιχηρό προσόμοιο του εσπερινού, ήχος δ΄: «Αι νεανίδες χαίρουσαι και λαμπάδας κατέχουσαι, της λαμπάδος σήμερον προπορεύονται της νοητής και εισάγουσιν αυτήν εις τα Άγια των Αγίων ιερώς προσηλούσαι την μέλλουσαν αίγλην άρρητον εξ αυτής αναλάμψειν και φωτίσειν τους εν σκότει καθημένους, της αγνωσίας εν Πνεύματι».

Σε πολλές εικόνες πίσω από τον Ζαχαρία, αριστερά, παριστάνεται η Παναγία να κάθεται σε καθέδρα με τρία σκαλιά (είναι οι αναβαθμοί του Θυσιαστηρίου του απόκρυφου κειμένου) και να περιμένει την τροφή που της φέρνει ο αρχάγγελος Γαβριήλ. Η Παναγία παρέμεινε στα Άγια των Αγίων ως νέα Κιβωτός της Διαθήκης, ως η «έμψυχος κιβωτός», δώδεκα χρόνια και κατά τη διάρκεια της παραμονής της εκεί τρεφόταν θαυματουργικά με ουράνια τροφή.

Ἀπολυτίκιον. Ἦχος δ’

Σήμερον τῆς εὐδοκίας Θεοῦ τὸ προοίμιον, καὶ τῆς τῶν ἀνθρώπων σωτηρίας ἡ προκήρυξις. Ἐν Ναῷ τοῦ Θεοῦ τρανῶς ἡ Παρθένος δείκνυται, καὶ τὸν Χριστὸν τοῖς πᾶσι προκαταγγέλλεται. Αὐτῇ καὶ ἡμεῖς μεγαλοφώνως βοήσωμεν· Χαῖρε τῆς οἰκονομίας τοῦ Κτίστου ἡ ἐκπλήρωσις.